UAIGNEAS

Le Breandán Ó Beacháin (1923 – 1964)

Blas sméara dubh’ (taste of blackberries)
tar éis báistí
(after the rain)
ar bharr an tsléibhe.
(on top of the mountain)

I dtost an phríosúin (in the quite of the prison)
feadaíl fhuar na traenach
(the cold whistle of the train)
Cogar gáire bheirt leannán
(the whisper-laughter of two lovers)
don aonarán.
(for the lonely person)

Mothúcháin/ téamaí gur féidir a ionannú leis an dán seo: brón (sadness), uaigneas (loneliness), cumha (nostalgia), briseadh croí (heartbreak), grá (love), imní (anxiety), dóchas (hope), éadóchas (despair), éad (jealousy), formad (envy), saoirse (freedom), daoirse (hardship), aiféala (regret), mí-ádh (misfortune), míshonas (unhappiness), etc..

áiféala mar théama le feiceáil sa dán seo. Regret as a theme is to be seen in this poem:

  • Feicimid aiféala sa dán seo le Breandán Ó Beacháin mar níl sé saor mar a bhí sé tráth dá raibh, ar bharr cnoic agus é ag piocadh sméara dubha.  De réir dealraimh is cuimhin leis a óige nuair a bhí sé ábalta rith timpeall gan cúram ar bith sa saol air, ag déanamh rudaí simplí den sórt sin.
  • aiféala ar an fhile anois as ndearna sé mar is léir gur mhaith leis bheith amuigh sa saol, an bháisteach ar a aghaidh agus an dúlra le feiceáil aige. Ach níl sé ábalta é sin a dhéanamh mar tá sé i bpríosún anois.
  • aiféala ar an fhile nuair a chloiseann sé ‘feadaíl fhuar na traenach’. Is dócha go gcuireann an fheadaíl uaigneach sin a chás féin i gcuimhne dó.  Tá daoine ag dul abhaile ar an traein chun a muintir féin a fheiceáil agus ba mhaith leis an fhile é sin a dhéanamh freisin ach níl sé ábalta mar tá sé faoi ghlas i bpríosún fuar.
  • Is cinnte go bhfuil aiféala ar an fhile anois nuair a chloiseann sé na leannáin ag cogarnach lena chéile go gealgháireach taobh amuigh den phríosún ach tá seisean ina aonar ina chillín beag uaigneach féin (in his own little lonely cell).
  • Tá  aiféala le haireachtáil ó thús go deireadh an dáin seo mar tá sé le mothú taobh thiar de gach líne, dar liomsa.  Tá an téama seo curtha in iúl ag an fhile go gonta éifeachtach tríd síos.  Mar sin is dán cumasach álainn é.